Anahtar Kelimeler
Evliya Çelebi
Seyahatname
Joseph von Hammer
Merzifon
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Şubat 1648’de Defterdarzade Mehmet Paşa’nın ordusuyla seyahat eden ünlü Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi,
seyahatinin birkaç haftasını Merzifon’da geçirmiştir.
Buradayken dağları aşarak Köprü nahiyesine (günümüzde Samsun ili Vezirköprü) iki gezi gerçekleştirmiştir.
Evliya’nın Köprü’ye yaptığı ziyaretler hakkında bilgiler
içeren Seyahatname’sinin ikinci kitabı, erken modern
dönemde Vezirköprü ve çevresinin topografyası için
önemli bir kaynak niteliğindedir. Evliya’nın aktardıklarının yakın okunması ve eserin Joseph von Hammer’in
kısaltılmış çevirisiyle (1850) karşılaştırma yoluyla gerçekleştirilen bu çalışma gösteriyor ki; Hammer’in nahiyenin kendisi ile ilgili tasviri kısmen Evliya’nın birinci
elden gözlemlerine dayansa da, Vezirköprü’nün batı sahası ile ilgili aktardığı aşağıdaki açıklaması bu kaynağa
dayanmamaktadır ve Evliya’nın takip ettiği güzergâh ile
ilgili yaptığı varsayım hatalıdır. Evliya, ilk ziyaretinde tam
bir gününü Vezirköprü’de geçirdikten sonra Hammer’ın
aktardığı üzere Göl, Kargı ve Tosya üzerinden değil, Tavşan dağlarını aşarak gerçekleştirilen direkt yoldan Merzifon’a dönmüştür.
Referanslar
Bekker-Nielsen T. 2013, “350 Years of Research on Neoklaudiopolis (Vezirköprü)”. Orbis Terrarum 11, 3-31.
Bekker-Nielsen, T. 2014, “Neoklaudiopolis’in Araştırma Tarihi Üzerine Notlar (Vezirköprü, Samsun İli)”. Höyük 6, 39-58.
Bekker-Nielsen T. 2021, “An Ancient Road Across the Tavşan Mountains”. Oannes 3/2 (in press).
Bekker-Nielsen T. & Winther-Jacobsen K. 2013, Vezirköprü and Havza District Archaeological Survey October 2013: Report. Odense. Available online at www.sdu.dk/halys.
Bekker-Nielsen T. & Czichon, R. 2015, “Roads and Bridges of the Phazemonitis”. Eds. K. Winther-Jacobsen & L. Summerer, Landscape Dynamics and Settlement Patterns in northern Anatolia during the Roman and Byzantine Period (Geographica Historica 31). Stuttgart. 295-305.
Çetin C. 2013, Ulak Yol Durak: Anadolu Yollarında Padişah Postaları (Menzilhaneler) (1690-1750). İstanbul.
Cumont, F. & Cumont, E. 1906, Voyage d’Exploration Archéologique Dans le Pont et la Petite Arménie (Studia Pontica 2). Bruxelles.
Dağlı Y. & Kahraman, S. A. 2005, Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi 2/2. İstanbul.
Dankoff R. 2004, An Ottoman Mentality: The World of Evliya Çelebi. Leiden.
Dankoff R. & Kim S. 2010, An Ottoman Traveller: Selections from the Book of Travels of Evliya Çelebi. London.
Dankoff R. 2013, Evliya Çelebi Seyahatnamesi Okuma Sözlüğü. İstanbul.
Finkel C. 2014, Osman’s Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300-1923. London.
Finkel C. 2015, “Joseph von Hammer-Purgstall’s English Translation of the First Books of Evliya Çelebi’s Seyahatnâme (Book of Travels)”. Journal of the Royal Asiatic Society 25, 41-55.
Halaçoğlu Y. 1981, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Menzil Teşkilâtı Hakkında Bazı Mülâha-zalar”. Osmanlı Araştırmaları 2, 123-132.
Hammer J. von 1850, Narrative of Travels in Europe, Asia, and Africa, in the Seventeenth Century by Evliya Efendi. Vol. 2. Trans. J. von Hammer. London (republished in 2012).
Heywood C. 2016, “The Evolution of the Courier Order (ulak hükmi) in Ottoman Chancery Practice (Fifteenth to Eighteenth Centuries)”. Eds. J. Zimmermann, C. Herzog & R. Motika, Osmanische Welten: Quellen und Fallstudien. Festschrift für Michael Ursinus. Bamberg. 269-312.
Iğci N. & Kıvrak B. 2008, Geçmişten Günümüze Vezirköprü. Vezirköprü.
Kim S. 2020, “Evliya Çelebi’s Book of Travels: An Ottoman Experiment in Geographical Encyclopedism”. Eds. K. Seigneurie & C. Lupke, A Companion to World Literature vol. 3 1451-1770. Chichester.
Kinneir J. M. 1818, Journey through Asia Minor, Armenia, and Koordistan in the Years 1813 and 1814; with Remarks on the Marches of Alexander and Retreat of the Ten Thousand. London.
Kurşun Z., S. A. Kahraman & Y. Dağlı 1999, Evliya Çelebi Seyahatnamesi Topkapı Saray Kütüphanesi Bağdat 304 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu. 2. Kitap. İstanbul.
Landry D. 2019, “Evliya Çelebi, Explorer on Horseback: Knowledge Gathering by a Seven-teenth-Century Ottoman”. Eds. A. Craciun & M. Terrall, Curious Encounters: Voyaging, Collecting, and Making Knowledge in the Long Eighteenth Century. Toronto. 43-70.
Olshausen E. & Biller J. 1984, Historisch-Geographische Aspekte der Geschichte des Ponti-schen und Armenischen Reiches, 1. Untersuchungen zur historischen Geographie von Pontos unter den Mithradatiden (TAVO Beiheft B 29/1). Wiesbaden.
Winther-Jacobsen K. 2015. “Contextualising Neoklaudiopolis: A Glimpse at Settlement Dynamics in the City’s Hinterland”. Eds. K. Winther-Jacobsen & L. Summerer, Landscape Dynamics and Settlement Patterns in northern Anatolia during the Roman and Byzantine Period. Stuttgart, 83-99.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.