Anahtar Kelimeler
Orta-Güney Anadolu
Orta Tunç Çağı
Eski Hitit Krallık
Geç Tunç Çağı I
Seramik Serileme
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Bu çalışma, Konya Karahöyük'te 2022 yılında yeniden başlatılan kazılarda höyüğün güneybatı alanında açılan ve tabakaları kesintisiz devam eden sondajdan çıkarılan seramik buluntularını değerlendirmektedir. Yaklaşık 3 × 3m boyutlarında ve 3.20 m derinliğe ulaşan sondajdan, Orta Tunç Çağı'nın sonlarından Geç Tunç Çağı I'in başlangıcına kadar uzanan ardışık katmanlara karşılık gelen dört ayrı gruba ayrılmış, 597 adet seramik parçası elde edilmiştir. Tipolojik analizler, basit kenarlı, omurgalı ve ağzı içe dönük formlar dahil olmak üzere çanakların hâkim olduğu bir repertuarın yanı sıra, uzun boyunlu çömlekler, fincanlar, bardaklar ve çift hilal kulplu tencereler ve en derin seviyede bulunan yonca ağızlı testi ve çarkta yapılmış kadeh gibi tanımlanabilir prestij formlarını ortaya koymaktadır. Buluntular, Orta ve Güney Anadolu'nun seramik repertuarı ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu seramik topluluğu, Orta Tunç Çağı'nın önemli merkezlerinin gerileme dönemine denk gelen ancak Konya Karahöyük’ün kentsel sürekliliğini yansıtan bir döneme ait olmasının yanı sıra Konya Ovası’nda bu döneme ait sistematik olarak kazılmış ilk koleksiyon olması bakımından da önemlidir. Bu çalışmada sunulan seramik repertuarı, Orta Tunç Çağı'nın geç dönemlerinden Geç Tunç Çağı I'in erken evrelerine kadar Orta Anadolu'nun güneyine dair seramik kronolojisini anlamada bir referans noktası oluşturacaktır.
Referanslar
Alp S. 1994, Konya Civarında Karahöyük Kazılarında Bulunan Silindir ve Damga Mühürleri. Ankara.
Alp S. 2000, Hitit Çağında Anadolu. Ankara
Barjamovic G. 2011, A Historical Geography of Anatolia in the Old Assyrian Colony Period. Copenhagen.
Başkın S. 2022, LBA I ceramics from Kinet Höyük Period 15: A statistical assessment of the cross-regional standardisation of Hittite ceramics in late Bronze Age Anatolia. Unpublished Masters Thesis, İhsan Doğramacı Bilkent University. Ankara.
Beşel Demir M. (in prep.), Konya Karhöyük Geç Tunç Çağı Çanak Çömlek Repertuarının Tipolojik ve İşlevsel Analizi. Unpublished MA Thesis, Istanbul University. İstanbul.
Dardeniz G. 2024a, “Konya Karahöyük Kazıları Prof. Dr. Sedat Alp Dönemi (1953-1992) Çalışmalarının Bir Özeti ve Yeni Dönem Kazılarının Başlangıcı (2022-) Dönem Kazılarının Başlangıcı (2022-)”. Arkeoloji ve Sanat, 175, 37-56.
Dardeniz G. 2024b, “Konya Karahöyük Kazıları 2022 Sezonu”. KST 43/1, 471-479.
Dardeniz G., Özcan O. & Yazıcı D. 2024, “Integrating thermal and optical models with legacy excavation data for spatial inventories Integrating thermal and optical models with legacy excavation data for spatial inventories”. Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage 35, 1-11.
Dardeniz G., Güzey T., Kaya O., Beşel M. & Kuru E. 2025, “Konya Karahöyük Kazıları 2023 Sezonu”. KST 44/2, 137-143.
Dardeniz G. & Kuru E. 2026, “Konya Karahöyük’te Bulunan Geç Tunç Çağı İdol ve Figürinleri”. Eds. Z. N. Kırçıl, T. Pelvanoğlu & B. Özer, Oğuz Soysal’a Armağan, Agade’den Šamuḫa’ya / From Agade to Šamuḫa, Studies in Honour of Oğuz Soysal on the Occasion of His 65th Birthday. Ankara, 100-114.
Efe T. 1988, Demircihöyük III, 2. Die Keramik 2 C: Die Frühbronzezeitliche Keramik der Jüngeren Phasen (ab Phase H). Mainz am Rhein.
Emre K. 1989, “Pottery of Levels III and IV at the Karum of Kanesh”. Eds. K. Emre & M. Mellink & B. Hrouda & N. Özgüç, Anatolia and the Ancient Near East Studies in Honor of Tahsin Özgüç. Ankara, 111-128.
Fischer F. 1963, Die hethitische Keramik von Boğazköy (Boğazköy-Hattuša IV, WVDOG 75). Berlin
Gates M. H. 2013, “The Hittite seaport Izziya at Late Bronze Age Kinet Höyük (Cilicia)”. Near Eastern Archaeology 76, 4, 223-234.
Gruber M. 2017, “Hethitische Keramik vom Mittleren Plateau”. Eds. A. Schachner, Ausgrabungen und Forschungen in der westlichen Oberstadt von Hattuša (Boğazköy-Hattuša 25). Berlin & Boston, 63-216.
Kamış Y. 2012, Acemhöyük Erken Tunç Çağı Seramiği. Yayımlanmamış Doktora tezi, Gazi Üniversitesi. Ankara.
Kamış Y. 2022, “Acemhöyük ve Erken Tunç Çağı ticaret Anadolu Ticaret Ağları”. Belleten 86, 307, 779-825.
Kamış Y. & Şener T. 2024, “Eminler Höyük Erken Tunç Çağı III Seramik Buluntuları ve MÖ III. Binyıl Sonlarında Karaman Ovası”. Seleucia, XIV, 187-216.
Kulakoğlu F. 1996, “Ferzant-Type Bowls from Kültepe”. Bulletin of the Middle Eastern Culture Center in Japan 9, 69-86.
Kulakoğlu F. 1997, Orta Anadolu Bölgesi’nde Bulunan Eski Hitit Krallık Çağı Seramiği. Yayımlanmamış Doktora tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara.
Lloyd, S. & Mellaart, J. 1965, Beycesultan 2. Middle Bronze Age Architecture and Pottery (Vol. 8). British Institute at Ankara.
Mellaart J. & Murray A. 1995, Beycesultan III, II. Late Bronze Age and Phrygian Pottery and Middle and Late Bronze Age Small Objects (Vol. 12). British Institute at Ankara.
Mielke D. P. 2006, Die Keramik von Kuşaklı-Šarrišša 1: Ware, Typologie, stratigraphische Einordnung (Kuşaklı-Šarrišša 2). Leidorf.
Mühlenbruch T. 2014, Hethitische Keramik im Kontext. Das Gebaude B von Kayalıpınar und die Nutzung institutioneller Gebaude des 2. Jt.s. v. Chr. In ostmediterranen Raum (Marburger Studien zur vor und- Frühgeschichte Band 26 / Kayalıpınar Band 1). Verlag Marie Leidorf GmbH, Rahden/Westfalen.
Müller-Karpe A. 1988, Hethitische Töpferei der Oberstadt von Hattuša. Vorgeschichtliches Seminar der Universität Marburg. Marburg/Lahn.
Orthmann W. 1963, Die Keramik der Frühen Bronzezeit aus Inneranatolian. Berlin.
Özgüç T. 1986, Kültepe-Kaniş II: Eski Yakındoğu'nun Ticaret Merkezinde Yeni Araştırmalar. Ankara.
Özgüç T. 2005, Kültepe-Kaniš/Neša. İstanbul.
Öztürk G. 2023, “Cultural continuity from the Kārum Period to the Hittite Empire Period in light of stamp seals and impressions”. Adalya 26, 1-35.
Parzinger H. & Sanz R. 1992, Die Oberstadt von Hattuša: Hethitische Keramik aus dem zentralen Tempelviertel (Boğazköy-Hattuša XIV). Gebr. Mann.
Postgate J. N. (Ed.). 2007, Excavations at Kilise Tepe 1994-98: From Bronze Age to Byzantine in Western Cilicia. British Institute at Ankara.
Postgate J. N. (Ed.). 2016, Kilise Tepe excavations volume II: The later prehistoric sequence. British Institute at Ankara.
Sagona A. & Zimansky P. 2009, Ancient Turkey. Routledge, London.
Schachner A. 2008, “Ausgrabungen in Boğazköy-Hattuša 2007”. Archäologischer Anzeiger, 1, 83136.
Schachner A., Hollenstein D., Middea G. & Seeher, J. 2016, Ausgrabungen und Forschungen in der westlichen Oberstadt von Ḫattuša I. de Gruyter. Berlin & Boston.
Schachner, A. 2024, “Boğazköy-Hattuša 2023 yılı çalışmaları”. KST 46/2, 141–166.
Schoop U. D. 2006, “Hethitische Keramik: Quellen, Methoden, Ergebnisse”. Eds. D. P. Mielke, U. D. Schoop & J. Seeher, Strukturierung und Datierung in der hethitischen Archäologie (Byzas 4). İstanbul, 175-210.
Schoop U. D. 2011, “Hittite pottery: A summary”. Eds. H. Genz & D. P. Mielke, Insights into Hittite history and archaeology. Leuven, 241-274.
Süssenguth R. 2024, Die hethitische Keramik des Gebäudes A in Kayalıpınar/Samuha (Marburger Schriften aus dem Vorgeschichtlichen Seminar 66 / Kayalıpınar 2). Vorgeschichtliches Seminar. VOAW. Malburg.
Şahin F. 2013, Küllüoba Höyüğü Orta Tunç Çağı’na Geçiş Dönemi (Übergangsperiode): Mimari ve Çanak Çömlek. Yayımlanmamış Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul.
Şener T. 2023, Yeni Veriler Işığında Orta Anadolu Bölgesi’nde MÖ 3. Binyılın Sonu-MÖ 2. Binyılın Başlangıç Evresi Seramiği. Yayımlanmamış Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
Taşkıran E. 2023, Eminler Höyük yüzey araştırması MÖ. II. binyıl seramikleri. Yayımlanmamış Mastır tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi. Nevşehir.
Türker A. 2008, Assur Ticaret Kolonileri Çağında Acemhöyük Çanak Çömleği. Yayımlanmamış Doktora tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara.
Veenhof K. R. 2003, The Old Assyrian List of Year Eponyms from Karum Kanish and Its Chronological Implications. Ankara
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.