Anahtar Kelimeler
Comes
Vaftiz Litürjisi
Vaftiz Kuyusu
Zebur 29. 3
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Bu makalenin konusunu 2016 yılında Kırşehir Müzesi envanterine kazandırılan, Kırşehir ili Boztepe ilçesinde özel bir mülkün bahçesinde peyzaj malzemesi olarak kullanılmış, dev boyuttaki mermer bir levha üzerinde yer alan yazıt oluşturmaktadır. Bu yeni yazıtta, Zebur’dan bir ayet ve ex comitibus unvanına sahip Leon adlı bir kişinin taşı yaptırdığı yazmaktadır. Taş, bir kuyu üzerinde kullanıldığını gösteren ortasındaki delik ve üzerindeki vaftiz ile ilgili ayet sebebiyle özeldir. Erken Hristiyanlık döneminde yaygın olan vaftiz havuzlarının kullanımının aksine bir kuyunun bu ritüel için yapılmış olması onu bugüne dek belgelenmiş nadir örneklerden biri yapmaktadır. Bu makalede yazıtın üzerinde yer aldığı taşın kullanım amacının belirlenmesi ve yazıtın tarihlendirilmesi üzerinde durulacaktır. Bu amacı yerine getirmek için Erken Hristiyanlık Dönemi’nde vaftiz konusu ve I. Constantinus dönemi ile yaygınlaşan comes unvanının tarihsel gelişimi üzerinde durulmuş, ayrıca taş üzerindeki, yapıldığı dönemin stilini taşıyan zengin bezemeler de tarihlendirmede katkısı olacağı düşüncesi ile açıklanmaya çalışılmıştır.
Referanslar
Akyürek E. & Tiryaki A. 2010, “Rhodiapolis Piskoposluk Kilisesi Kazılarından Üç Mimari Plastik Eser Üzerine Değerlendirmeler”. Adalya 13, 389-403.
Beckwith J. 1988, Early Christian and Byzantine Art. London.
Blaising C. A. & Hardin C. S. 2008, Psalms 1-50. Ancient Christian Commentary on Scripture. New Testament. Old Testament VII. Illinois.
Brueggemann W. & Bellinger W. H. 2014, Psalms (New Cambridge Bible Commentary). New York.
Burrill W. S. 1850, New Law Dictionary and Glossary Containing Full Definitions of the Principal Terms of the Common and Civil Law. Vol. I. New York.
Cameron A. & Long J. 1993, Barbarians and Politics at the Court of Arcadius. Berkeley.
Cohen S. J. D. 1990, “The Rabbinic Conversion Ceremony”. Journal of Jewish Studies 41, 177-203.
Deckers J. G. 2016, Die frühchristliche und byzantinische Kunst. München.
Demougin S. 2015, “Comes, Comites: Republic and Principate”. Eds. B. Y. Le, G. Brizzi, E. Deschler-Erb, G. Greatrex & B. N. Rankov, The Encyclopedia of the Roman Army. Chichester, 261-262.
Eck W. 2006, “Der Kaiser und seine Ratgeber: Überlegungen zum inneren Zusammenhang von amici, comités und consiliarii am römischen Kaiserhof”. Ed. A. Kolb, Herrschaftsstrukturen und Herrschaftspraxis: Konzepte, Prinzipien und Strategien der Administration im römischen Kaiserreich: Akten der Tagung an der Universität Zürich, 18-20.10.2004. Berlin.
Feissel D. 1976, “Inscriptions grecques en Vénétie”. Aquileia nostra 47, col. 155-172.
Ferguson E. 2014, Christian and Jewish Baptism according to the Epistle of Barnabas. Vol. 2: The Early Church at Work and Worship: Catechesis, Baptism, Eschatology, and Martyrdom. Cambridge.
Ferguson G. 1961, Signs & Symbols in Christian Art. London.
French D. H. 1992, “Sinopean Notes 3”. EA 19, 45-60.
Gillingham S. E. 2012, Psalms through the Centuries: A Reception History Commentary on Psalms 1-72. Vol. 2. Oxford.
Gizewski C. 1997, “Comes, Comites”. DNP 3, 89-91.
Hall J. 1974, Dictionary of Subjects and Symbols in Art. New York.
Harrison R. M. & Hill L. B. 2014. Excavations at Saraçhane in Istanbul. Vol. 1: The Excavations, Structures, Architectural Decoration, Small Finds, Coins, Bones, and Molluscs Princeton Legacy Library. Princeton.
Hill R. Ch. 2005, Diodore of Tarsus: Commentary on Psalms 1-51. Leiden.
Jensen R. M. 2011, Living Water: Images, Symbols and Settings of Early Christian Baptism. Leiden.
Johnson M. E. 2007, The Rites of Christian Initiation: Their Evolution and Interpretation. Minnesota.
Jones A. H. M. 1964, The Later Roman Empire 284-602: A Social, Economic and Administrative Survey. 3 Vols. Oxford.
Jones A. H. M., J. R. Martindale & J. Morris 1971, The Prosopography of the Later Roman Empire.Vol. 1 A.D. 260-395. Cambridge.
Jones A. H. M., J. R. Martindale & J. Morris 1980, The Prosopography of the Later Roman Empire.Vol. 2 A.D. 395-527. Cambridge.
Kitzinger E. 1995, Byzantine art in the Making: Main Lines of Stylistic Development in Mediterranean art 3rd-7th Century. Cambridge.
Koch G. 1995, Frühchristliche Kunst: Eine Einführung. Stuttgart.
Lee D. 2018, “Comes, Roman”. Ed. O. Nicholson, The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Vol. 1. Oxford, 375.
Lehmann C. M. & Holum K. G. 2000, The Joint Expedition to Caesarea Maritima Excavation Reports: The Greek and Latin Inscriptions of Caesarea Maritima. Vol. 5. Boston.
Lewis C. T. & Short C. 1891, A New Latin Dictionary: Founded on the Translation of Freund’s Latin-German Lexicon. New York.
Liebeschuetz J. H. W. G. 1990, Barbarians and Bishops: Army, Church, and State in the Age of Arcadius and Chrysostom. Oxford.
Lifshitz B. 1962, “Beiträge zur palästinischen Epigraphik”. Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins, 64-179.
Metzger B. M. 1991, Manuscripts of the Greek Bible an Introduction to Greek Palaeography. New York.
Milburn R. 1988, Early Christian Art and Architecture. Berkeley.
Moser M. 2018, Emperor and Senators in the Reign of Constantius II Maintaining Imperial Rule Between Rome and Constantinople in the Fourth Century AD. Cambridge.
Nicolaou I. 1995, “Inscriptiones Cypriae Alphabeticae, 34. 1994”. Report of the Department of Antiquities Cyprus, 221-227.
Oikonomides A. N. 1974, Abbreviations in Greek Inscriptions: Papyri, Manuscripts, and Early Printed Books: A Manual. Chicago.
Pazaras T. N. 2001, “Ανασκαφικές έρευνες στη Διπλή βασιλικής στο Μπγιαδουδι Επανομής 2000-2001”. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και στη Θράκη, 289-298.
Scharf R. 1994, Comites und Comitiva Primi Ordinis. Stuttgart.
Seeck O. 1900, “Comites”. RE Suppl. X, col. 622-679.
Slusser M. (Ed.) 2003, St. Justin Martyr: Dialogue with Trypho. Washington D.C.
Southern P. & Dixon K. R. 2014, The Late Roman Army. Abingdon.
Whitaker E. C. 1970, Documents of the Baptismal Liturgy. London.
Wright D. 2004, “Tertullian”. Ed. Ph. F. Esler, The Early Christian World. London, 1027-1047.
Wulff O. 1909, Altchristliche und mittelalterliche byzantinische und italienische Bildwerke. Vol. 1. Berlin.
Yılmaz F. 2019, “New Christian Epitaphs from Yozgat”. Philia V, 149-165.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.