Anahtar Kelimeler
Kommagene
Adıyaman
Romalılar
Anadolu
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Günümüzde Adıyaman ili sınırları içerisinde bulunan Perrhe antik kenti daha çok kaya mezarları ile
dikkati çekmektedir. Kentin güneydoğusunda bulunan nekropolis alanında yürütülen çalışmalardan
Perrhe’nin uzun süre iskân gördüğü anlaşılmaktadır.
Perrhe kentinin dâhil olduğu Kommagene bölgesi, tarihsel süreçte farklı devletlerin kontrolüne girmiş, genelde doğudan gelebilecek saldırılara karşı bir tampon
bölge rolü üstlenmiştir. Bu doğrultuda özellikle Romalılar sınır bölgelerinin güvenliğine önem vererek Euphrates (Fırat) nehri boyunca stratejik noktalara lejyonlar
konuşlandırmışlardır. Bu açıdan Perrhe gerek Euphrates yakınında doğuya yapılacak seferlerde bir geçiş
noktası olan Zeugma kentine yakınlığı gerekse kuzeygüney yönünde önemli bir geçiş güzergâhı üzerinde
bulunması nedeniyle bölgede meydana gelen gelişmelerden şüphesiz etkilenmiştir. Doğu Roma İmparatorluğu döneminde daha ön plana çıktığı anlaşılan kent,
muhtemelen Sasani ve Arap saldırıları gibi nedenlerle
zamanla terk edilmiş, önemini kaybetmiştir. Kent ve
çevresinde yapılan arkeolojik çalışmalar ve yüzey araştırmalarının başlangıcı 19. yüzyıl sonlarına kadar gitse
de tarihsel süreç içinde kentin sosyal ve siyasi tarihi
hakkında yapılan çalışmalar yok denecek kadar azdır.
Bu bağlamda çalışmanın problematiği, antik kaynaklardan hareketle bir kent tarihi oluşturmak, değişen
şartları dikkate alarak Perrhe’nin siyasi, sosyal ve dini
arka planını ortaya koymaktır. Kentin arkeolojik geçmişi ayrıntılı bir şekilde ele alınmamış, sadece önerilerimizi desteklediği ölçüde arkeolojik verilerden yararlanılmıştır.
Referanslar
arnes T. D. 2013, The New Empire of Diocletian and Constantine. Harvard.
Birley A. R. 1999, Septimius Severus: The African Emperor. Routledge.
Blömer M. & Crowther C. 2014, “Eagles on Stags. An Underground Sanctuary in Perrhe, Commagene”. Ed. E. Winter, Kult und Herrschaft am Euphrat, Dolichener und Kommagenische Forschungen VI AMS 73. Bonn, 343-371.
Blömer M. & Facella M. 2008, “Ein Weihrelief für Iupiter Dolichenus aus der Nekropole von Perrhe”. PATRIS PANTROFOS KOMMAGHNH Neue Funde und Forschungen zwischen Taurus und Euphrat AMS 60. Bonn, 189-200.
Bouchier E. S. 1916, Syria as a Roman Province. Oxford.
Candemir H. & Wagner J. 1978, “Christliche Mosaiken in der nördlichen Euphratesia”. Studien zur Religion und Kultur Kleinasiens. 192-231.
Dörner F. K. 1999, Nemrud Dağı’nın Zirvesinde Tanrıların Tahtları. Çev. V. Ülkü. Ankara.
Duygu Z. 2016, Süryani Tarih Yazıcılığında Geç Antikçağ. Ankara.
Duygu Z. 2018, Nikomedia ve Hıristiyanlık. İstanbul.
Eldem E. 2010, Le Voyage a Nemrud Dağı D’Osman Hamdi Bey et Osgan Efendi (1883). Paris.
Erarslan F. & Winter E. 2008, “Perrhe (Pirun)-Geographische Lage, Topographie und (Forschungs-) Geschichte”. PATRIS PANTROFOS KOMMAGHNH Neue Funde und Forschungen zwischen Taurus und Euphrat AMS 60. Bonn, 179-187.
Erarslan F. 2003, “Perre Antik Kenti Nekropol Alanı Kaya Mezarları Kurtarma Kazısı”. 13. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu (22-26 Nisan 2002). Denizli, 129-136.
Erarslan F., R. Özman, F. Şancı, M. Arslan, M. N. Karaca & M. Alkan 2010, “Perrhe Antik Kenti Nekropol Alanı 2008 Yılı Kazı ve Temizlik Çalışmaları”. 18. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu (27-30 Nisan 2009). Sivas, 91-104.
Erarslan F., T. H. Zeyrek, R. Özman, F. Şancı, E. Akın, M. Arslan, M. Alkan, M. N. Karaca & M. S. Koca 2011, “Perrhe Antik Kenti Nekropol Alanı 2009 Yılı Kazı ve Temizlik Çalışmaları”. 19. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu (29 Nisan-1 Mayıs 2010). Ordu, 363-377.
Facella M. 2006, La Dinastia Degli Orontidi Nella Commagene Ellenistico-Romana. Pisa.
Gelzer H. 1898, “Geographische Bemerkungen zu dem Verzeichniss der Väter von Nikaea”. Ed. H. Kiepert, Beiträge zur alten Geschichte und Geographie: Festschrift für Heinrich Kiepert. Berlin, 45-61.
Güneş C. 2018, “X. Yüzyıldaki Bizans Taktikonlarına Göre Bizans-İslam Güçlerinin İlk Karşılaşma Alanları: Kleisouralar ve Kleisouralardaki Askeri Taktiklere Dair”. History Studies 10/1, 85-100.
Honigmann E. 1924, “Historische Topographie von Nordsyrien im Altertum”. Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins 47, 1-64.
Honigmann E. 1925, “Studien zur Notitia Antiochena”. Byzantinische Zeitschrift 25/1, 60-88.
Honigmann E. 1939a, Le Synekdemos D’Hiérokles et L’Opuscule Géographique de Georges de Chypre. Bruxelles.
Honigmann E. 1939b, “La Liste Originale Des Pères de Nicée: A propos de l'Évêché de « So-doma » en Arabie”. Byzantion 14, 17-76.
Honigmann E. 1970, Bizans Devletinin Doğu Sınırı. Çev. F. Işıltan. İstanbul.
Humann K. & Puchstein O. 1890, Reisen in Kleinasien und Nordsyrien. Berlin.
Jones A. H. M. 1937, The Cities of the Eastern Roman Provinces. Oxford.
Kienast D. 2004, Römische Kaisertabelle: Grundzüge Einer Römischen Kaiserchronologie. Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
Kökten İ. K. 1947, “1945 Yılında Türk Tarih Kurumu Adına Yapılan Tarihöncesi Araştırmaları”. Belleten XI/43, 431-472.
Magie D. 1950, Roman Rule in Asia Minor to the End of the Third Century after Christ I-II. Princeton.
Miller K. 1916, Itineraria Romana: Römische Reisewege an der Hand der Tabula Peutingeriana. Stuttgart.
Pittard E. 1931, À travers l'Asie-Mineure, le visage nouveau de la Turquie. Paris.
Price R. & Gaddis M. 2005, The Acts of the Council of Chalcedon 45/3. Liverpool.
Ramsay W. M. 2010, The Historical Geography of Asia Minor. Cambridge.
Sherwin-White, A. N. 1984, Roman Foreign Policy in the East 168 B.C. to A.D. 1. London.
Speidel M. A. 2005, “Early Roman Rule in Commagene”. Scripta Classica Israelica XXIV, 85-100.
Şenocak B. 2014, Anadolu’da Roma Lejyonları ve Askeri Birlikleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Konya.
Tab. Peut. (=Tabula Peutingeriana) Tabula Peutingeriana-Osmanlı ve Türkiye Coğrafyasındaki İzleriyle 2000 Yıllık Roma Yol Haritası. Ed. B.Özükan. İstanbul 2017.
Uzunoğlu H. 2012, “Anadolu’da Roma Lejyonları”. Eskiçağ Yazıları 2, 93-127.
Versluys M. J. 2017, Visual Style and Constructing Identity in the Hellenistic World: Nemrud Dağ and Commagene under Antiochos I. Cambridge.
von der Osten H. H. 1933, Discoveries in Anatolia 1930-31. Chicago-Illinois.
Wagner J. 2019, “Geç Hellenistik Kommagene Krallığı’nın Tarihi”. Fırat Kıyısında Tanrı Krallar: Kommagene’de Yeni Kazılar ve Araştırmalar. İstanbul, 38-49.
Yıldırım E. 2012, “Roma-Parth Mücadelesinde Fırat Nehri’nin Jeopolitik Önemi”. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 7, 45-64.
Yıldırım E. 2013, “Roma İmparatorluğu’nun Doğu Sınırını Korumak için Fırat Nehri Boyunca Kurulan Lejyonlar”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/4, 167-182.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.