Anahtar Kelimeler
Zeuksippus
Sgraffito
Sırlı Seramik
Bithynia
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Çobankale adıyla tanınan kale, Yalova İli, Altınova İlçesi’nde bulunmaktadır. 11. yüzyılda inşa edilen yapının 14.
yüzyıla kadar kullanıldığı düşünülmektedir. Çobankale’de
2017 yılında başlatılan kazı çalışmaları ve buluntuları, bölgedeki yüzey araştırmalarıyla sınırlı bilgiyi genişletmesi açısından son derece önemlidir. Makalemiz konusunu oluşturan seramik buluntularıntümü, yapının temizlenmesiyle
ortaya çıkan sarnıç ve çevresinde 2018 yılı sezonunda ele
geçmiştir. Bu çalışma kapsamında, Çobankale kazılarının
ilk seramik buluntularının değerlendirilmesi amaçlanmış
ve bu değerlendirme sonucunda bu bölgede, yüzey araştırmalarında saptanan gruplardan fazlasının olduğu belgelenmiştir. Sarnıçta ele geçen seramikler Orta-Geç Ortaçağ
dönemlerinin 12.-14. yüzyıllar arasına tarihlendirilen tanınmış Beyaz Hamurlu Seramikler, Astar Boyalı Seramikler, Zeuksippus Ailesi seramikleri ve Kazıma Dekorlu Seramiklerdir. Çalışmada değerlendirilen 52 adet sırlı seramik
parçasının gruplar içindeki dağılımına bakıldığında, Zeuksippus Ailesi Seramiklerinin yoğunluğu dikkat çekmektedir. 44 kaide, ağız ve amorf gövde parçası Zeuksippus Ailesi
seramikleri, 3 kaide parçası Beyaz Hamurlu Seramikler, 1
kaide parçası Astar Boyalı Seramik, 2 kazıma dekorlu kaide
ve ağız parçası Kazıma Dekorlu Seramikler altında tasniflenmiştir. Ön değerlendirmede, Çobankale buluntuları içindeki başlıca grupların saptanmasına yönelinmiştir ancak devam eden kazılar sonucunda, belirlenen Ortaçağ seramiklerinin form ve kompozisyon özelliklerine yeni veriler eklenebileceğini öne sürmek mümkündür
Referanslar
Armstrong P. 1992, “Zeuxippus Derivative Bowls From Sparta”. Ed. J. M. Sanders, Philo-lakon, Lakonian Studies in Honour of Hector Catling. Athenes, 1-9.
Armstrong P. 2001, “From Constantinple to Lakedaimon Impressed White Wares”. The Annual of the British School at Athens, Mosaic: Festschrift for A. H. S. Megaw. BSA 8, 57-67.
Böhlendorf-Arslan B. 2004, Glasierte Byzantinische Keramik Aus Der Turkei. İstanbul.
Böhlendorf-Arslan B. 2018, “Gülpınar Pottery Again: Towards a Re-Evaluation of Local and Imported Wares”, Ed. F. Yenişehirlioğlu, XIth Congress AIECM3 on Medieval and Mo-dern Period Mediterranean ceramics Proceedings / XI. AIECM3 Uluslararası Orta Çağ ve Modern Akdeniz Dünyası Çanak Çömlek Kongresi Bildirileri 1, Vekam 52, 19-24 Ekim 2015, İstanbul, 279-290.
Çaylak Türker A. 2014, “A Byzantine Settlement in Kalabaklı Valley in the Hellespontus: Kepez” . HÖYÜK 5, 69-82.
Çömezoğlu Uzbek Ö. 2019, “İstanbul Üniversitesi Yüzey Araştırması (İSTYA) Projesi Büyükçekmece Çalışmalarında Elde Edilen Çanak Çömlek Buluntular”. Ed. E. Güldoğan, İstanbul İli Yüzey Araştırması 2016-2017 Büyükçekmece. İstanbul, 91-113.
D’Amico E. 2007, “Glazed White Wares in the Italian Peninsula: Proposals for A Study”. Eds. B. Böhlendorf & A.O.Uysal & J. Wittle-Orr, Byzas 7, Çanak, Late Antique and Medieval Pottery and Tiles in Mediterranean Archeaological Contexts, 1-3-Haziran 2005. İstanbul, 215-238.
Doğer L. 2005, “Kuşadası Kadıkalesi/Anaia Kazısı 2003 Yılı Bizans Dönemi Seramik Bulun-tuları”. E.Ü. Sanat Tarihi Dergisi, Lale Bulut’a Armağan XIV/1. İzmir, 105-133.
Doğer L. 2013, Daskyleion II, Hisartepe/Daskyleion Kazısı Bizans Seramikleri. Prof. Dr. Tomris Bakır’a Armağan. İstanbul.
Fronçois V. 1997, “Les Ateliers de Céramique byzantine de Nicée/Iznik et leur production (Xe-début XIVe siécle)”. Bulletin de correspondance hellénique 121, 411-442.
Fronçois V. 2003, “La Céramique Byzantine et Ottomane”. Eds. B. Geyer & J. Lefort, La Bithynie au Moyen Âge, Paris, 287-308.
Foss C. 2002, Anadolu’daki Ortaçağ Kalelerinin İncelenmesi II Nikomedia. Çev. F. Y. Ulugün, İzmit.
Hayes J.W. 1992, Excavations At Saraçhane In İstanbul, Volume 2, The Pottery. New Jersey.
İnalcık H. 1997, “Osman Gazi’nin İznik Kuşatması ve Bafeus Muharebesi”. Ed. E. Zacharia-dou, Osmanlı Beyliği (1300-1389). İstanbul, 78-105.
İnanan F. 2010, “Anaia - Kadikalesi: A New Zeuxippus Ware Production Centre”. Eds. E. Doksanaltı, E. Aslan, Çağlar Boyu Ticaret ve Üretim Uluslararası Sempozyum, Proceedings of the International Symposium “Trade and Production Through the Ages”, Selçuk University, 25–28 November 2008. Konya, 115–128.
İnanan F. 2013, “Zeuxippus Type Ceramics and Samples from Kadıkalesi/Anaia, Kusadası”. Ed. Z. Mercangöz, Byzantine Craftsmen-Latin Patrons, Reflections from the Anaian Commercial Production in the Light of the Excavations at Kadıkalesi nearby Kuşadası. İstanbul, 59-76.
İnanan F. 2014, “Zeuksippus Tipi Seramiklerin Anadolu’daki Dağılımları”. Uludağ Üni-versitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 26, 151-168.
İnanan F. 2016, “Nilüfer ve Mahalleleri Yüzey Araştırmalarında Ele Geçen Bizans ve Os-manlı Dönemi Seramik Buluntuları / Pottery Findings From the Byzantine and Ottoman Periods Found During Survey Research in Nilüfer and its Neighbourhood)”. Eds. M. Şahin, S. Sevim, D. Yavaş, Odryses’ten Nilüfer’e Uluslararası Nilüfer Sempozyumu (Nilüfer International Symposium 'From Odrysses to Nilüfer, 3-15 Kasım 2015. Bursa, 359-382.
Lefort J. 2003, “Les Grandes Routes Médiévales”. Eds. B. Geyer & J. Lefort, La Bithynie au Moyen Âge,.Paris, 461-472.
Megaw A. H. S. 1968, “Zeuxippus Ware”. The Annual of the British School at Athens (BSA) 63, 67-88.
Megaw A. H. S. 1989 “Zeuxippus Ware Again”. BCH Supplement XVIII, 260-266.
Megaw A. H. S. & Jones R. E., “Byzantine and Allied Pottery: A contribution by chemical analysis to problem of the origin and distribution”. The Annual of the British School at Athens (BSA) 78, 235-263.
Mercangöz Z. & L. Doğer 2009, “Kuşadası, Kadıkalesi/Anaia Bizans Sırlı Seramikleri”. Eds. A. G. Türkmenoğlu & A. M. Özer & Ş. Demirci & M. B. Er & A. Tuncer, I. ODTÜ Arkeometri Çalıştayı. Türkiye Arkeolojisi'nde Seramik ve Arkeometrik Çalışmalar. Prof. Dr. Ufuk Esin Anısına, 7–9 Mayıs 2009. Ankara, 83-101.
Mercangöz Z. 2013 “Latin Patrons of Commercial Production in Kadıkalesi/Anaia”. Ed. Z. Mercangöz, Byzantine Craftsmen-Latin Patrons, Reflections from the Anaian Commer-cial Production in the Light of the Excavations at Kadıkalesi nearby Kuşadası. İstanbul, 161-174.
Niewöhner P. 2015, “Der Bischofspalast von Milet. Spätrömisches Peristylhaus und frühbyzantinische Residenz”. Archäologischer Anzeiger 2015-2, 182-273.
Özkul-Fındık N. 2001, İznik Roma Tiyatrosu Buluntuları (1980-1995) Arasındaki Osmanlı Seramikleri. Ankara.
Özkul-Fındık N. 2007, “Slip Painted Iznik Ceramics”. Eds. B. Böhlendorf & A. O. Uysal & J. Wittle-Orr, Byzas 7, Çanak, Late Antique and Medieval Pottery and Tiles in Mediterranean Archeaological Contexts, 1-3-Haziran 2005. İstanbul, 531-543.
Özkul-Fındık N. 2014, İznik Sırlı Seramikleri, Roma Tiyatrosu Kazısı (1980-1995). Ankara.
Polat T. 2016, “Milet İşi Seramiklerde Form Tipolojisi Üzerine Bir Deneme”. Sanat Tarihi Dergisi 25/2, 213-247.
Seçkin S. 2013. “Castles of Yalova”. Ed. F. Hitzel, 14. International Congress of Turkish Art. 19-21 September 2011. Paris, 697-704.
Seçkin S. 2018, “Tarihsel Süreçte Yalova/Altınova Çobankale”. Cedrus VI, 535-553.
Seçkin S. 2020, “Yalova/Altınova Çobankale’de Yapılan Çalışmalar Hakkında İlk Değerlendirmeler”. 24. Uluslararası Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildiri Özetleri, 7-9 Ekim 2020. Nevşehir, 176.
Spieser J. M. 1996, Die Byzantinische Keramik Aus De Stadtgrabung Von Pergamon. Berlin.
Şahin M. 2016, Bursa ve İlçeleri Arkeolojik Kültür Envanteri – II, Nilüfer İlçesi I. Kitap. Bursa.
Şahin-Gülsefa 2017 Şahin D. & G. Gülsefa, “Bursa Tophane Seramikleri”. Uludağ Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi 18/32, 77-101.
Uggeri S. P. 1998, “Ceramica Tipo “Zeuxippus” Dal Castello Di Kyme İn Turchia”. Kyme Eolica 32, CA 32, 70-101, Tav.I-VI.
Vroom J. 2006, “Some Byzantine Pottery Finds From Kaman-Kalehöyük: A First Obser-vation”. Kaman-Kalehöyük 15, 163-169.
Waksman S. Y. & V. François 2004-2005, “Vers une redéfinition typologique et analytique des céramiques byzantines du type Zeuxippus Ware”. BCH 128-129, 629-724.
Waksman S. Y. & Ç. Girgin 2008, “Les Vestiges de Production de Céramiques des Foilles de Sirkeci (İstanbul). Premiers Elements de Caracterisation”. Anatolia Antiqua XVI, 443-469.
Waksman S. Y. 2013, “The Identification and Diffusion of Anaia’s Ceramic Products: A Preliminary Approach Using Chemical Analysis”. Ed. Z. Mercangöz, Byzantine Craftsmen-Latin Patrons, Reflections from the Anaian Commercial Production in the Light of the Excavations at Kadıkalesi nearby Kuşadası. İstanbul, 101-112.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.