Anahtar Kelimeler
Adak Yazıtları
Zeus
Khalazios
Kült
Hellence İsimler
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Makalede Antalya Müzesi’nde yer alan yeni bir yazıt
tanıtılmaktadır. Buluntu yeri belli olmayan stel, bir adak
taşı niteliğindedir. Yazıtından anlaşıldığı üzere, Dēmētrios
adında bir rahip Zeus Khalazios için masraflarını kendi
parasından karşılamak suretiyle bir adak diktirmiştir. Khalazios sıfatı Hellence’de dolu yağmak fiilinden türetilmiştir. Dolayısıyla bu epitheton şiddetli yağmur ve dolu gibi
doğa olaylarıyla bağlantılı görünmektedir. Stelin iki yan
yüzünde Zeus’la bağlantılı unsurlar yer almaktadır. Sağ
yüzünde üzüm salkımı, sol yan yüzünde ise şimşek demeti
işlenmiştir. Şimşek demeti hava olaylarıyla ilgilidir, üzüm
salkımı ise bereketi simgelemektedir. Dolayısıyla yağışların, toprağın verimiyle doğrudan ilgisi bulunmaktadır.
Daha önce Mysia ve Kilikia bölgelerinde belgelenen bu
epitheton Antalya Bölgesi’nde ilk defa görülmektedir. Günümüzde tarımsal üretime yön veren Antalya Bölgesi, antikçağda da oldukça verimli bir bölgeydi. Makalede khalazios sıfatının içeriğinden hareket ederek bölge tarımına ve
aynı zamanda ekonomisine ilişkin epigrafik verilere değinilmektedir. Yazıt MS. II.-III. yüzyıllara tarihlendirilmektedir ve buluntu yeri aynı zamanda yazıtta zikredilen isimlere göre anlaşılmaya çalışılmaktadır.
Referanslar
Adak 2018 M. Adak, “Die Melas-Brücke bei Kotenna und die Familie des Stanamoas”. Adalya 21 (2018) 211-228.
Akdoğu-Arca 2002 E. N. Akdoğu-Arca, “Lykia’lı Bir Euergetes Opramoas”. Eds. S. Şahin – M. Adak, Likya İncelemeleri I. İstanbul (2002) 79-90.
Akdoğu-Arca 2016 E. N. Akdoğu Arca, “Lykia’ya Özgü Bir Kavram Olarak Sitometroumenoi Andres’i Plinius’un 116/117. Mektupları Işığında Yeniden Değerlendirme”. Adalya 19 (2016) 115-132.
Akdoğu-Arca et al 2011 E. N. Akdoğu-Arca – N. Gökalp – N. Tüner-Önen, “Pamphylia Bölgesi’nin Mısır ve Kıbrıs ile Olan İlişkileri”. Olba 19 (2011) 287-312.
Akyürek-Şahin 2001 N. E. Akyürek Şahin, “Büyük Çiftçi Tanrısı Zeus Bronton. Arkeolojik ve Epigrafik Belgelerle Phrygia’da Bir Zeus Kültü”. Olba 4 (2001) 163-182.
Özlem-Aytaçlar 2010 P. Özlem-Aytaçlar, “Some Unpublished Inscriptions in the Isparta Museum”. Adalya 13 (2010) 223-242.
Bean – Mitford 1970 G. Bean – T. B. E. Mitford, Journeys in Rough Cilicia 1964-1968. Wien 1970.
Bean 1960 G. Bean, “Notes and Inscriptions from Pisidia II”. AS 10 (1960) 43-82.
Bean 1971 G. Bean, Journeys in Northern Lycia 1965-1967. Wien 1971.
Brandt 1992 H. Brandt, Gesellschaft und Wirtschaft Pamphyliens und Pisidiens im Altertum, AMS 7. Bonn 1992.
Cook A. B. Cook, Zeus: A Study in Ancient Religion (Vol. I-III). Cambridge 1914, London 1925, 1940.
Hasluck 1904 F. W. Hasluck, “Unpublished Inscriptions from the Cyzicus Neighbourhood”. JHS 24 (1904) 20-40.
Heberdey – Kalinka 1897 R. Heberdey – E. Kalinka, Bericht über zwei Reisen im südwestlichen Kleinasien. Wien 1897.
Hellenkemper – Hild 2004 H. Hellenkemper – F. Hild, Tabula Imperii Byzantini 8: Lykien und Pamphylien, Wien 2004.
Horsley 2007 G. H. R. Horsley, The Greek and Latin Inscriptions in the Burdur Archaeological Museum. Ankara 2007.
IGR R. Cagnat et al., Inscriptiones Graecae ad Res Romanas pertinentes I-IV. Paris 1906-1927.
IPerge I S. Şahin, Die Inschriften von Perge I. Bonn 1999.
Karayaka 2007 N. Karayaka, Hellenistik ve Roma Döneminde Pisidia Tanrıları. İstanbul 2007.
Kolb – Zimmermann 1990 F. Kolb – M. Zimmermann, “Neue Inschriften aus Kyaneai und Umgebung”. EA 16 (1990) 115-138.
LGPN VB Eds. J. S. Balzat, R. W. V. Catling – É. Chiricat, A Lexicon of Greek Personal Names: Coastal Asia Minor, vol. VB. Oxford 2013.
LGPN VC Eds. J. S. Balzat, R. W. V. Catling – É. Chiricat – T. Corsten, A Lexicon of Greek Personal Names: Inland Asia Minor, vol. VC. Oxford 2018.
Malay 1983 H. Malay, “Batı Anadolu’nun Antik Çağdaki Ekonomik Durumu”. Sanat Tarihi Dergisi 2 (1983) 50-61.
Mitchell 1974 S. Mitchell, “The Plancii in Asia Minor”. JRS 64 (1974) 27-39.
Nieto 2010 F. J. F. Nieto, “A Visigothic Charm from Asturias and the Classical Tradition of Phylacteries against Hail”. Eds. R. L. Gordon – F. M. Simon, Magical Practice in the Latin West: Papers from the International Conference held at the University of Zaragoza 30 Sept.- 1 Oct. 2005. Leiden (2010) 551-599.
Nollé 1983 J. Nollé, “Zum Landbau von Side”. EA 1 (1983) 119-129.
Petersen – Luschan 1889 E. Petersen – F. von Luschan, Reisen in Lykien, Milyas und Kibyratis (Reisen im sudwestlichen Kleinasien II). Vienna 1889.
Ras 1995 M. Ras, “Oinoanda in Lycia, The Elite and Economy in the Roman Empire”. Lykia 2 (1995) 22-38.
Sayar 1999 M. H. Sayar, “Kilikya’da Tanrılar ve Kültler”. Olba 2 (1999) 131-154.
Schwabl 1972 H. Schwabl, s.v. ‘Zeus’. RE X/A (1972) 253-376.
SEG Supplementum Epigraphicum Graecum. Leiden 1923 vd. (vols. 1-25); Alphen 1979-1980 (vols. 26-27); Amsterdam 1982 vd. (vols. 28 vd.)
Şahin 2001 N. Şahin, Zeus’un Anadolu Kültleri. İstanbul 2001.
Talloen 2015 P. Talloen, Cult in Pisidia. Religious Practice in Southwestern AsiaMinor from Alexander the Great to the Rise of Christianity. Turnhout 2015.
TAM II E. Kalinka, Tituli Asiae Minoris, II: Tituli Lyciae linguis Graeca et Latina conscripti. Wien 1920 (fasc. I); 1930 (fasc. II); 1944 (fasc. III).
Weinreich 1927 O. Weinreich, s.v. ‘Sozon’. RE III/A1 (1927) 1248-1255.
Wörrle 1988 M. Wörrle, Stadt und Fest im kaiserzeitlichen Kleinasien. München 1988.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.