Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Akarsular, antikçağ toplumlarında yalnızca yaşamsal bir kaynak olarak değil, aynı zamanda kent kimliğinin, ekonomik düzenin ve dinsel yapının taşıyıcıları olan tanrısal varlıklar olarak da algılanmıştır. Bu çalışmada, Troas Bölgesi’ndeki Skamandros Nehri, Pseudo-Plutarkhos’un Nehirler Üzerine (De fluviis XIII) adlı eserindeki ilgili bölüm ve diğer antik yazınsal kaynaklar ışığında değerlendirilmekte; nehre ilişkin maddi kanıtlar ise özellikle Ilion, Skepsis ve Kyme kentlerinde MS I–III. yüzyıllar arasında darp edilmiş sikkeler, bir adak kabartması ve heykeltıraşlık eserleri üzerinden incelenmektedir. Çalışmanın özgünlüğü, literatürde kısıtlı şekilde ele alınmış bu konuyu yalnızca yazılı kaynaklarla sınırlandırmayıp maddi kanıtlarla sistematik biçimde bir arada ele almasında yatmaktadır. Elde edilen bulgular, Pseudo-Plutarkhos’un anlatısının tanrısal ırmak figürünü ölümlü bir gence indirgediğini ve doğrulanması güç kaynaklara dayandığını; buna karşılık maddi kanıtların Skamandros’u, Ilion kentinin bereketi, kimliği ve dinsel temsilinin önemli bir unsuru olan tanrısal bir simge olarak yaklaşık bir buçuk yüzyıl boyunca kesintisiz biçimde yansıttığını göstermektedir. Bu karşıtlık, bir kentin kimliğini ve ekonomik refahını bir ırmak tanrısının kültü ve ikonografisi çevresinde nasıl kurguladığını ortaya koymaktadır.
Referanslar
Altınoluk Z. S. 2005, Sikkelerin Işığında Küçük Asya’da Irmak Tanrıları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul.
Calderón Dorda E., A. De Lazzer & E. Pellizer 2003, Plutarco, Fiumi e Monti (Corpus Plutarchi Moralium 38). Napoli.
Cameron A. 2004, Greek Mythography in the Roman World. Oxford.
Campbell J. B. 2024, “Pseudo-Plutarch, On the Names of Rivers and Mountains and the Things in Them (‘de fluviis’)”. Ed. D. G. J. Shipley, Geographers of the Ancient Greek World, Volume 2: Selected Texts in Translation. Cambridge, 710-731.
Delattre C. 2011, Pseudo-Plutarque, Nommer le Monde: Origine des Noms de Fleuves, de Montagnes et de ce qui s’y Trouve. Lille.
Kınacı M. 2017, “Pseudo-Plutarkhos, Nehirler ve Dağ İsimleri Hakkında”. Libri III, 680-721.
Kınacı M. 2020, “Pseudo-Plutarkhos’un Nehirler Üzerine Adlı Eserine Göre Maiandros Nehri ve Yorumlanması”. TAD39/68, 122-143.
Kınacı M. 2021, “Pseudo-Plutarkhos’un Nehirler Üzerine Adlı Kitabına Göre Marsyas Nehri ve Yorumlanması”. Phaselis VII, 1-6.
Körpe R. 2019, “Scamander: From Trojan War to End of Antiquity, its Mythology and Iconography”. International Journal of Scientific and Technological Research 5/2, 349-359.
Poidomani C. 2016, “Il De fluviis Pseudoplutarcheo nella Redazione del Codice Paris, Bibliothèque Nationale de France, Supplément grec 443A”. Commentaria Classica 3, 57-82.
Racine F. 2020, “Pseudo-Plutarch’s On Rivers and the School Tradition”. Eds. E. Gielen & J. Papy, Falsifications and Authority in Antiquity, the Middle Ages and the Renaissance (LECTIO 9). Turnhout, 215-239.
Roller L. E. 2004, Ana Tanrıça’nın İzinde: Anadolu Kybele Kültü. Çev. B. Avunç, İstanbul.
Şahin I. 2012, “Lydia’da Meter Epithetleri”. Ed. I. Şahin, İsmail Fazlıoğlu Anı Kitabı. Edirne, 213-222.
Taşlıklıoğlu Z. 1971, Trakya’da Epigrafi Araştırmaları. İstanbul.
Tekin O., Z. S. Altınoluk & R. Körpe 2009, Sylloge Nummorum Graecorum Turkey 3: Çanakkale Museum. İstanbul.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.