Anahtar Kelimeler
Phrygia
Attouda
Mimari
Dor Başlığı
Erken İmparatorluk Dönemi
Nasıl Atıf Yapılır
Özet
Bu çalışmada Denizli ili, Sarayköy ilçesi, Hisar Mahallesi sınırlarında yer alan Attouda antik kentinde ilk kez 2021 yılında gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen 11 adet Dor sütun başlığı ele alınmıştır. Dor başlıklarının birçoğu, Attouda antik kentinin üzerine kurulan Hisar Köyü’ne ait konutların bahçelerinde duvar sınırlayıcısı veya merdiven basamağı gibi farklı amaçlarla devşirme olarak kullanım görmüştür. Bununla birlikte çalışmanın konusu olan bu başlıklar farklı alanlarda dağıtılmış şekilde belgelenmiştir. Bu da blokların ikincil kullanıma bağlı olarak zaman içinde bulundukları yerden taşındığını, farklı alanlara dağıtıldığını göstermektedir. Tespit edilen Dor başlıklarından ikisi daha önceki bazı bilimsel çalışmalarda incelenmiş, diğer bloklar ise ilk kez bu çalışmada değerlendirilmiştir. Antik kentin Dor başlıklarının bütüncül olarak ilk kez ele alındığı bu çalışmada, Attouda antik kentinin Geç Hellenistik - Erken Roma İmparatorluk Dönemi’nde sahip olduğu mimari gelenek, üslup ve etkileşimin yönü üzerinde yeni tespitler yapılmıştır. Dor başlıkları ile ilgili bu yeni tespitler antik kentin mimari geleneğinin anlaşılabilmesi bakımından önem taşımaktadır. Çünkü antik kente ait yapıların büyük bir bölümü 1. Derece Arkeolojik Sit ve Kentsel Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilen ve 143 adedi tescil edilen Hisar Köyü’ne ait konutların altında kalmıştır. Bu nedenle kentte tespit edilen mimari yapılara ait malzemeler, Attouda’nın antik dönem yapılaşması hakkında önemli bilgiler sağlayacak olmakla birlikte ilk kez tanıtılan bloklar malzemenin özgün değerini de göz önüne sermektedir.
Referanslar
Alzinger W. 1974, Augusteische Architektur in Ephesos. Wien.
Bohn R. 1885, Das Heiligtum der Athena Polias Nikephoros. AvP. II. Berlin.
Buckler W. H. & Calder W. M. 1939, Monuments and Documents from Phrygia and Caria, Monumenta
Asiae Minoris Antiqua VI. Manchester.
Can B. et al. 2020, “Blaundos Antik Kenti 2018 Yılı (İlk Sezon) Çalışmaları”. KST 41/1, 393-409.
Coulton J. J. 1979, “Doric Capitals: A Proportional Analysis”. The Annual of the British School at Athens
74, 81-153
Coulton J. J. 1982, “Oinoanda: The Doric Building (MK2)”. AnatSt 32, 45-59.
de Bernardi Ferrero, D, 1988. Batı Anadolu’nun Eski Çağ Tiyatroları. Çev. E. Özbayoğlu. Ankara.
Demirer Ü. & Sayın E. 2019, “Kibyra'dan Ekinusu İon Kymationlu Dor Başlıkları”. ANASAY 10, 43-59.
Filges A. 2002, “Blaundos 2000”. AST 19/1, 263-270.
Filges A. 2006, Blaundos. Berichte zur Erforschung einer Kleinstadt im lydisch-phrygischen Grenzgebiet. IstForsch 48. Tübingen.
Fochetti B. 2020, “Aspects of Continuity and Change in the Doric Order of the Province of Asia during
the Imperial Period”. Eds. U. Lohner-Urban & U. Quatember, Zwischen Bruch und Kontinuität. Architektur in Kleinasien am Übergang vom Hellenismus zur römischen Kaiserzeit. İstanbul, 119-132.
Gider-Büyüközer Z. 2013, Karia Bölgesi Dor Mimarisi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi. Konya.
Gider-Büyüközer Z. 2019, “Anadolu Dor Mimarisi: MÖ 4. Yüzyıl”. Arkhaia Anatolika 2, 102-165.
Gider-Büyüközer Z. 2020a, “Knidos Dorik Stoa (Sostratos?): Stilistik Değerlendirme”. Olba 28, 131-164.
Gider-Büyüközer Z. 2020b, “Lagina”. Eds. O. C. Henry & A. Belgin-Henry, Karialılar: Denizcilerden Kent
Kuruculara. İstanbul, 124-139.
Gider Z. 2014, “Doric Capitals with Ionic-Cymation in the Light of Examples from Caria Region”. Anodos
11, 139-148.
Huttner U. 2013, Early Christianity in the Lycus Valley. Boston.
Isler H. P. 2017, Antike Theaterbauten. Ein Handbuch. Wien.
Ismaelli T. 2009, Architettura Dorica a Hierapolis di Frigia (Hierapolis di Frigia III). İstanbul.
Kadıoğlu M. 2021, Teos. Yazıtlar, Kültler ve Kentsel Doku. İstanbul.
Kästner V. 2014, “Athena Kutsal Alanı”. Eds. F. Pirson & A. Scholl, Anadolu’da Hellenistik Bir Başkent
Pergamon. İstanbul, 438-453.
Lanckoroński K. G. 1890, Stӓdte Pamphyliens und Pisidiens I. Wien.
Laumonier A. 1958, Les Cultes Indıgènes en Carie. Paris.
Leitold J. 2020, “Veränderungen an der dorischen Architektur im Laufe der römischen Kaiserzeit in Kleinasien”. Eds. L. Berger et al. Akten des 17. Österreichischen Archäologentages am Fachbereich Altertumswissenschaften, Klassische und Frühägäische Archäologie der Universität Salzburg vom 26. bis 28.
Februar 2018. Salzburg, 297-304.
Mansel A. M. 1978, Side: 1947-1966 Yılları Kazıları ve Araştırmalarının Sonuçları. Ankara.
Mert İ. H. 2002, “Der Theater-Tempelkomplex von Stratonikeia”. Eds. Berns et al. Patris und Imperium.
Kulturelle und politische Identität in den Städten der römischen Provinzen Kleinasiens in der frühen Kaiserzeit. Kolloquium Köln, November 1998. Leuven, 187-202.
Mert İ. H. 2008, Untersuchungen zur hellenistischen und kaiserzeitlichen Bauornamentik von Stratonikeia.
Tübingen.
Mert İ. H. 2016, “Priene’deki Gıda Pazarı”. Olba 24, 353-418.
Piesker K. 2015, “Auf den zweiten Blick: ein neuer Rekonstruktionsvorschlag für den Dionysostempel in
Side”. IstMitt 65, 151-183.
Özdizbay A. 2012, Perge’nin MS 1-2. Yüzyıllardaki Gelişimi (Adalya Suppl. 10). İstanbul.
Radt W. 2002, Pergamon: Antik Bir Kentin Tarihi ve Yapıları. İstanbul.
Ramsay W. M. 1895, The Cities and Bishoprics of Phrygia. Oxford.
Ritti T. 2008, Denizli-Hierapolis Arkeoloji Müzesi Yunanca ve Latince Yazılı Eserlerin Kataloğu, Denizli Yöresinden Gelen Yazıtlar. Çev. N. Fırat, Napoli.
Rumscheid F. 1994, Untersuchungen zur Kleinasiatischen Bauornamentik des Hellenismus. Mainz.
Rumscheid F. 2000, Priene: Küçük Asya’nın Pompeisi. İstanbul.
Sheppard A. R. R. 1981, “Inscriptions from Uşak, Denizli and Hisar Köy”. AS 31, 19-27.
Shoe L. T. 1936, Profiles of Greek Mouldings. Cambridge.
Smith R. R. R. 2013, The Marble Reliefs from The Julio-Claudian Sebasteion (AphPapers 6). Mainz.
SNG. 1947. Sylloge Numorum Graecorum: Caria. Copenhagen.
Söğüt B. 2007, “Denizli-Hisarköy Müze Deposundaki Mimari Bloklar”. AST 24/2, 383-396.
Söğüt B. 2017, “Attouda (Hisar) Antik Kenti”. Cedrus V, 241-260.
Söğüt B. & Gider Z. 2011, “Eumeneia’da Bulunan Dorik Mimari Elemanlar”. Ed. B. Söğüt, Eumeneia,
Şeyhlü Işıklı. İstanbul, 93-99.
Söğüt B. 2019, Stratonikeia (Eskihisar) ve Kutsal Alanları (Stratonikeia Çalışmaları 5). İstanbul.
Steskal M. 2010, Das Prytaneion in Ephesos (Ephesos XIV/4). Wien.
Şimşek C. 1999, “Antik Dönemde Babadağ Çevresi”. Ed. Y. Özpınar, I. Babadağ Sempozyumu, Tarihte ve
Günümüzde Babadağ Bildiri Metinleri. 1-3 Aralık 1999. Denizli, 316-362.
Şimşek C. 2002, “Attouda Nekropolü”. Ed. A. A. Öztürk, Birinci Uluslararası Aşağı Büyük Menderes Havzası Tarih, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Sempozyumu. 15-16 Kasım 2001 Söke. İzmir, 229-245.
Şimşek C. 2016, “Bir Salbakos Kenti: Attouda (Hisar) ve Heykeltıraşlığı”. Eds. E. Dündar et al., Havva İşkan’a Armağan/ LYKIARKHISSA Festschrift für Havva İşkan. İstanbul, 627-648.
Şimşek C. & Okunak M. 2002, “Attouda Seramikleri”. II. Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu Bildiriler Kitabı. 17-30 Haziran 2002. Eskişehir, 83-92.
Şimşek C. & Yener B. 2014, “Laodikeia’daDor Mimarisi”. Ed. C. Şimşek, 10. Yılında Laodikeia (2003-2013
Yılları). İstanbul, 173-193.
Talloen P. & Poblome J. 2020, “Every Agora Needs a Fountain: The Early Roman Imperial Fountain on
the Upper Agora of Sagalassos (SW Turkey)”. CollAn 19, 151-168.
Taşkıran, M. 2021a, Sillyon (Karahisar-ı Teke Kalesi). Başlangıçtan Günümüze Bir Kent Panoraması (Sillyon Çalışmaları 2). İstanbul.
Taşkıran M. 2021b, “Son Araştırmalar Işığında Sillyon Roma Hamamı”. Olba 29, 313-348.
Taşlıalan M. 1994, “Pisidia Antiocheia’sı 1992 Yılı Çalışmaları”. MKKS 4, 245-284.
Thonemann P. J. & Ertuğrul F. 2005, “The Carminii of Attouda”. EA 38, 75-86.
Türkoğlu İ. 2020, “Civic Coinage of Attouda in Caria”. Anatolian Research 23, 289-346.
Ungaro R. 2020, “Architecture and Architectural Decoration in Asia Minor. Continuity of Hellenistic
Models in the Early Imperial Period, from the Augustan to the Neronian Age”. Eds. U. Lohner-Urban
& U. Quatember, Zwischen Bruch und Kontinuität. Architektur in Kleinasien am Übergang vom Hellenismus zur römischen Kaiserzeit. İstanbul, 437-452.
Uz D. M. 1985, “Teos Dionysos Tapınağı Temenos Alanı”. AST 3, 227-242.
Uz D. M. 2013, Teos’taki Dionysos Tapınağı. Ankara.
Wescoat B. D. 2012, The Temple of Athena at Assos. Oxford.
Vasdaris C. 1987, Das dorische Kapitell in der hellenistisch-römischen Zeit im östlichen Mittelmeerraum.
Athen.
Yener E. 2002, “Alabanda Antik Kenti Kazı, Temizlik ve Çevre Düzenleme Çalışmaları”. Eds. K. Olşen et
al., 12. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu: Anadolu Medeniyetleri Müzesi müdürü
sayın Dr. Turhan Özkan'ın anısına. Kuşadası, 25-27 Nisan 2001. Ankara, 179-190.
Yılmaz Kolancı B. 2021a, “Attouda’da Meter Adrastos Kültü ve İkonografisi”. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi.
Sosyal Bilimler Dergisi 52, 57-76.
Yılmaz Kolancı B. 2021b, “Attouda ve Hisar Köyü’nün Denizli Turizmindeki Yeri ve Önemi”. Eds. Y. Kılıç
& E. Haytoğlu, Dr. Nevzat Gündağ’a Vefa, Tarih, Kültür ve Sanat Yazıları. İstanbul, 369-385.
Young S. 2003, “Pamphylian Architectural Decoration in the Second Century AD: Purely Derivative or
an Independent Tratidion?”. Adalya 6, 171-188.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.